Czerwone "diamenty" długowieczności. Dbają o wzrok, regulują cukier i pomagają w odchudzaniu

Jagody goji to owoce kolcowoju chińskiego (Lycium barbarum) oraz blisko spokrewnionego kolcowoju pospolitego (Lycium chinense). Obydwa gatunki należą do rodziny psiankowatych, czyli tej samej, w której znajdziemy pomidory, ziemniaki czy bakłażany. Jagody goji od ponad dwóch tysiącleci są wykorzystywane jako element tradycyjnych praktyk prozdrowotnych. Roślina ma swoje korzenie w Azji i przez wieki była uprawiana głównie w Chinach, Korei, Japonii, Mongolii, Tajlandii i na Tajwanie. Z czasem jednak jej uprawa się rozprzestrzeniła i dziś kolcowój można spotkać także poza Azją, w tym w Europie, a nawet w Polsce.

Kolcowój jest krzewem o drewniejących, łukowato przewieszających się pędach, osiągającym zwykle 1-3 metry wysokości. Starsze pędy są uzbrojone w kolce, więc roślina potrafi tworzyć gęste, trudne do przebycia zarośla. Latem krzew obsypuje się drobnymi, fioletowo‑purpurowymi kwiatami, a późnym latem i jesienią dojrzewają jego charakterystyczne, intensywnie pomarańczowo‑czerwone owoce.

Świeże jagody goji zwykle osiągają 1-2 cm długości, mają elipsoidalny kształt i bardzo cienką, delikatną skórkę. Wyróżniają się słodkim profilem smakowym z delikatnym, cierpkim akcentem. Ich największym problemem jest kruchość: łatwo się gniotą, pękają i szybko tracą świeżość. Z tego względu rzadko trafiają do szerokiej sprzedaży w Europie w świeżej wersji. Najczęściej można je spotkać jedynie lokalnie, w regionach uprawy oraz w formie suszonej lub mrożonej.

Suszenie rozwiązuje wszystkie problemy logistyczne. Po odparowaniu wody jagody stają się lekkie, elastyczne, lekko ciągnące i przypominają wyglądem czerwone rodzynki. Są odporne na uszkodzenia, łatwe do porcjowania i mogą być przechowywane miesiącami bez utraty jakości. Warto jednak pamiętać, że ta sama objętość suszu zawiera znacznie więcej owoców niż miseczka świeżych jagód. Woda stanowi dużą część masy świeżych owoców, więc po jej usunięciu produkt jest bardziej "skoncentrowany". Zawiera więcej naturalnych cukrów, błonnika, składników mineralnych i przeciwutleniaczy, a także więcej kalorii.

Jagody goji są jednym z najlepiej opisanych surowców roślinnych w literaturze żywieniowej. Przegląd opublikowany w 2024 r. w czasopiśmie Foods (MDPI) wskazuje, że owoce zawierają bogaty kompleks polisacharydów LBP. Naukowcy podkreślają, że LBP wykazują zarówno działanie antyoksydacyjne, jak i immunomodulujące: zwiększają aktywność enzymów przeciwutleniających SOD i GSH‑Px, redukują poziom reaktywnych form tlenu oraz wspierają funkcjonowanie komórek układu odpornościowego.

W tym samym opracowaniu zwrócono uwagę na wysoką zawartość karotenoidów - przede wszystkim zeaksantyny i β‑karotenu - które pełnią funkcję naturalnych filtrów chroniących tkanki przed stresem oksydacyjnym. Jagody dostarczają również witamin z grupy B, cynku, selenu oraz błonnika pokarmowego, który spowalnia wchłanianie glukozy i sprzyja kontroli apetytu

Według USDA oraz badań laboratoryjnych w porcji 20 g suszu, czyli jednej garści znajduje się:

• witamina A: ok. 5 364 IU;
• witamina C: 9,84 mg;
• wapń: 38 mg;
• żelazo: 1,36 mg;
• sód: 59,6 mg;
• kalorie: 70-72 kcal;
• węglowodany: ok 11 g;
• białko: 3 g;
• tłuszcz: 1 g.

W 2025 roku opublikowano w naukowcy z Uniwersytetu Medycyny Chińskiej Hunan opublikowali randomizowane badanie kliniczne, w którym ocenili wpływ regularnego spożycia jagód goji na kondycję plamki żółtej u osób w wieku średnim. Uczestnicy przyjmowali standaryzowaną porcję owoców przez 90 dni, a zespół badawczy monitorował zmiany gęstości barwnika plamkowego (MPOD), będącego jednym z najważniejszych biomarkerów ryzyka zwyrodnienia plamki żółtej związanego z wiekiem (AMD). Wyniki okazały się jednoznaczne: suplementacja goji prowadziła do istotnego wzrostu MPOD, zatem regularne spożycie tych owoców może wspierać ochronę siatkówki przed stresem oksydacyjnym i światłem niebieskim.

Jeśli chodzi o gospodarkę glukozową, przegląd badań opublikowany w 2022 roku przez zespół naukowców z Uniwersytetu Rolniczego NWAFU w Yangling, wykazał, że polisacharydy LBP mogą zwiększać wrażliwość tkanek na insulinę i wspierać wychwyt glukozy przez komórki - co jest szczególnie ważne w insulinooporności i zespole metabolicznym. Badania wskazują również na poprawę profilu lipidowego i lekkie obniżenie glukozy na czczo u uczestników badania. Jagody goji mogą więc być elementem diety wspierającej metabolizm glukozy i lipidów, również u osób z wysokim ryzykiem cukrzycy typu 2.

Działanie jagód goji w kontekście metabolizmu i kontroli masy ciała ma potwierdzenie w literaturze naukowej. Jednym z najważniejszych projektów jest randomizowane badanie kliniczne opublikowane w 2011 roku, w którym zespół badawczy z FreeLife International Inc, wykazał, że jednorazowe spożycie soku z jagód goji zwiększało powysiłkowy wydatek energetyczny oraz wpływało na utlenianie substratów energetycznych u zdrowych dorosłych. Autorzy zwrócili uwagę, że efekt metaboliczny pojawiał się szybko i był związany z bioaktywnymi polisacharydami oraz naturalnymi antyoksydantami obecnymi w owocach.

Regularne włączanie jagód goji do diety może sprzyjać stabilizacji glikemii i poprawie profilu lipidowego, choć efekty te są subtelne i najlepiej widoczne w połączeniu z prawidłową dietą i aktywnością fizyczną.

Optymalna porcja to 15-30 gramów suszonych owoców dziennie, czyli jedna niewielka garść. Taka ilość dostarcza znaczącej dawki polisacharydów LBP, karotenoidów i błonnika, a jednocześnie jest bezpieczna w codziennej diecie. Suszone jagody warto zalać ciepłą, lecz nie wrzącą wodą (ok. 60-70°C) i odstawić na 5-10 minut. Namaczanie zmiękcza strukturę owocu, poprawia biodostępność karotenoidów i ułatwia trawienie. Płyn po namoczeniu również zawiera część rozpuszczalnych związków bioaktywnych - można go wypić jak napar.

W śniadaniach sprawdzają się w owsiance gotowanej na mleku lub napoju roślinnym - dodane pod koniec obróbki cieplnej zachowują więcej witaminy C. Z jogurtem naturalnym lub skyrem tworzą wartościowy duet z orzechami i nasionami, zwiększając sytość posiłku. W koktajlach najlepiej blendować je po wcześniejszym namoczeniu, aby uzyskać gładką konsystencję i uwolnić składniki aktywne. W kuchni azjatyckiej jagody goji dodaje się do bulionów drobiowych i naparów ziołowych - pod wpływem ciepła oddają lekko słodki, ziołowy aromat, który równoważy smak wywaru.

Jagody goji mogą nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych, zwłaszcza preparatów zawierających warfarynę. Wpływają na metabolizm wątrobowy i potencjalnie mogą zwiększać wskaźnik INR. Osoby przyjmujące takie leki powinny ustalić bezpieczną ilość z lekarzem prowadzącym. Przy rozsądnym dawkowaniu i świadomym podejściu jagody goji mogą być elementem przemyślanej, funkcjonalnej diety.

Owsianka z jagodami goji to sprawdzony przepis na proste śniadanie, które można przygotować w kilka minut. Dostarcza składników ważnych dla metabolizmu, odporności i koncentracji.

Składniki (1 porcja):

• 5 łyżek płatków owsianych,
• 1 łyżka jagód goji,
• 1 łyżeczka siemienia lnianego,
• 200 ml mleka lub napoju roślinnego,
• garść borówek,
• pół łyżeczki cynamonu.

Przygotowanie:
Zagotuj płatki z mlekiem przez 5 minut. Dodaj jagody goji i siemię lniane pod koniec gotowania. Odstaw na minutę, by napęczniały. Posyp borówkami i cynamonem.

Taki posiłek dostarcza błonnika, antyoksydantów i zdrowych tłuszczów. Daje stabilny przypływ energii przez kilka godzin.

Źródła: terazgotuje.pl, MDPI, PubMed