Wygląda jak oliwka, smakuje jak polska węgierka. Przyjaciółka jelit i serca, spowalnia starzenie

Śliwka jawajska (Syzygium cumini) już od stuleci jest charakterystycznym elementem krajobrazu południowej Azji. Drzewo rośnie na subkontynencie indyjskim i osiąga aż 20-25 metrów wysokości, tworząc gęstą koronę, która w Indiach, Pakistanie i Sri Lance często stanowi naturalne zadaszenie nad wiejskimi drogami i świątynnymi dziedzińcami.

Słowo jamun (spotykane również jako jambul, jamoon czy java plum) wywodzi się z hindi i urdu, a jego znaczenie obejmuje zarówno owoc, jak i drzewo Syzygium cumini. W hindi funkcjonuje także jako nazwa koloru — bardzo głębokiego fioletu przechodzącego w czerń, określanego jako jamuni rang, używanego w opisach tkanin, biżuterii czy wieczornego nieba.

Owoce śliwy jawajskiej dojrzewają w porze intensywnego nasłonecznienia, nabierając głębokiej, niemal atramentowej barwy. Ich skórka jest gładka i połyskująca, a miąższ — soczysty, sprężysty i bogaty w antocyjany, które odpowiadają za charakterystyczny kolor oraz wysoką aktywność antyoksydacyjną. Smak jamunu to połącznie słodkich nut z wyraźną kwasowością i lekką cierpkością, dlatego owoc jest często porównywany do naszych węgierek, choć jego aromat jest bardziej mineralny i intensywny.

W Polsce jamun jest produktem niszowym, ale jego dostępność stopniowo rośnie dzięki importerom egzotycznych owoców oraz sklepom specjalizującym się w żywności funkcjonalnej. Najłatwiej kupić suszone owoce, proszek z pestek lub ekstrakty — szczególnie w sklepach zielarskich i internetowych platformach z produktami ajurwedyjskimi. W dużych miastach, m.in. w Warszawie, Krakowie czy Wrocławiu, coraz częściej pojawiają się również świeże owoce sprowadzane sezonowo, zwykle w czerwcu i lipcu.

W sprzedaży internetowej dostępne są także sadzonki, które dobrze radzą sobie w warunkach domowych, o ile zapewnimy im dużo światła i stabilną temperaturę. Drzewko uprawiane w donicy potrafi owocować po kilku latach, a jego cena utrzymuje się w przedziale 50-100 zł.

Śliwka jawajska to owoc o niskiej kaloryczności i wysokiej wartości odżywczej. W 100 gramach znajduje się około 60 kcal, a energia pochodzi głównie z naturalnych węglowodanów oraz błonnika, który wspiera perystaltykę jelit, reguluje poziom cholesterolu i stabilizuje poziom cukru we krwi. Jamun dostarcza również witaminę C, witaminę A, niewielkie ilości witamin z grupy B (szczególnie B1, B2 i B6), a także minerały takie jak wapń, potas, magnez, żelazo i fosfor. To zestaw, który wspiera odporność, pracę mięśni, równowagę elektrolitową i procesy metaboliczne.

Głęboki fiolet skórki wynika z obecności antocyjanów — silnych przeciwutleniaczy chroniących komórki przed starzeniem i stresem oksydacyjnym. W miąższu i nasionach znajdują się również polifenole, flawonoidy, garbniki, a także charakterystyczne dla jamunu związki, takie jak jambolina i kwas galusowy, które od lat interesują naukowców ze względu na ich potencjał metaboliczny.

Drugie kluczowe badanie, również w 2025 roku, opublikowane w czasopiśmie Plants ("Evaluation of Antioxidant, Xanthine Oxidase-Inhibitory, and Antibacterial Activity of Syzygium cumini Linn. Seed Extracts", przeprowadził międzynarodowy zespół z Nepalu, USA i Japonii. Naukowcy wykazali, że ekstrakt z nasion jamunu ma bardzo silne działanie antyoksydacyjne — niemal tak mocne jak czysta witamina C — oraz potrafi hamować enzym xanthine oxidase, który odpowiada za powstawanie wolnych rodników i stanów zapalnych. Jego nadmierna aktywność prowadzi do uszkodzenia naczyń krwionośnych. Ograniczenie tego procesu to realna korzyść dla układu sercowo‑naczyniowego. Co więcej, ekstrakt działał przeciwbakteryjnie, skutecznie hamując rozwój różnych bakterii — zarówno tych częściej spotykanych na skórze, jak i tych typowych dla zakażeń wewnętrznych.

Owoce śliwki jawajskiej najlepiej smakują jako lekka przekąska po posiłku. Dobrze komponują się z jogurtem naturalnym, orzechami włoskimi lub migdałami, a w sałatkach owocowych wnoszą wyraźny kontrapunkt dla słodyczy mango, banana czy ananasa. W formie soku lub smoothie jamun pokazuje zupełnie inne oblicze. Łącząc owoc z jabłkiem, grejpfrutem albo selerem naciowym uzyskamy napój o czystym, świeżym profilu smakowym. Dodatek nasion chia naturalnie podniesie zawartość błonnika i wydłuży uczucie sytości.

W Indiach popularne jest także stosowanie proszku z nasion śliwki jawajskiej. ½-1 łyżeczki proszku miesza z wodą lub kefirem. Pijąc taki napój codziennie, naturalnie wspieramy regulację poziomu cukru we krwi.

Za jamunu możemy również przygotować galaretki, dżemy o obniżonej zawartości cukru, koktajle i desery. Warto jednak zachować umiar w dosładzaniu - nadmiar cukru osłabia naturalne właściwości owocu i przytłacza jego charakterystyczny, lekko cierpki smak. Osoby o wrażliwym układzie pokarmowym powinny zaczynać od niewielkich porcji, ponieważ większa ilość świeżych owoców może powodować wzdęcia. To naturalny efekt wysokiej zawartości błonnika i obecności garbników.

Nasiona śliwki jawajskiej wykorzystuje się także w postaci oleju, a liście parzy się niczym herbatę. Warto wiedzieć, że występuje kilka odmian tego owocu: klasyczna indyjska Syzygium cumini, delikatniejsza w smaku biała Syzygium jambos oraz azjatycka Myrtus syzygium, ceniona za intensywny aromat. W indyjskiej kuchni jamun bywa również kiszony w solance, dzięki czemu nabiera wyrazistego, lekko pikantnego smaku i staje się intrygującym dodatkiem, który ożywia wiele tradycyjnych potraw.

Źródła: terazgotuje.pl, NIH, MDPI