Na Wielkanoc robię karpatkę ze specjalnym dodatkiem. Przepis na ciasto mam od babci

Są takie wypieki, które po prostu pachną domem, a karpatka należy właśnie do tej kategorii. Delikatne, pofalowane ciasto z grubą warstwą waniliowego kremu od dekad pojawia się na polskich stołach podczas rodzinnych spotkań, imienin, niedzielnych obiadów czy świąt Wielkanocnych.

Pierwszą wzmiankę słowa "karpatka" można znaleźć w skryptach studentów filologii polskiej z 1972 roku. Nazwa odnosiła się wówczas do ciasteczek, nie do dużego ciasta przekładanego kremem. W tym samym okresie powstał podręcznik dla uczniów techników przemysłu spożywczego "Wyroby ciastkarskie", w którym opisano technikę przygotowania ciasta parzonego oraz jego zastosowanie w deserach warstwowych. Wywodziła się ona z francuskiej kuchni, znanej z deserów typu éclair czy profiteroles.

Pofalowana powierzchnia ciasta nadała deserowi nazwę. Wysokie, nieregularne "grzbiety" przypominały pasmo górskie, dlatego wypiek ochrzczono mianem karpatki, na cześć Karpat. Klasyczna wersja karpatki składa się z dwóch płatów ciasta - dolnego, często kruchego, oraz górnego, obowiązkowo parzonego. W uproszczonych przepisach kruche ciasto zastępuje się parzonym, dzięki czemu deser jest szybszy w przygotowaniu i bardziej jednolity w strukturze. Karpatkę przekłada się dużą warstwą delikatnego, puszystego kremu russel lub masy budyniowej. W niektórych przepisach pojawia się cienka warstwa marmolady, którą smaruje się spód ciasta przed nałożeniem kremu.

Karpatka nigdy nie doczekała się jednego, oficjalnego przepisu. W różnych regionach Polski krem przygotowuje się inaczej: jedni stawiają na klasyczny budyń z masłem, inni na lżejszą wersję z dodatkiem bitej śmietany, a jeszcze inni na kremy oparte na żółtkach. Cukiernicy przygotowują karpatkę w wielu nowoczesnych wersjach, m.in. z brzoskwiniami, solonym karmelem, malinami czy pistacjami.

Według babci Irki udana karpatka zaczyna się od dobrze przygotowanego ciasta parzonego, a ono wymaga jednego: stabilnie nagrzanego piekarnika. Temperatura decyduje o tym, czy na powierzchni pojawią się charakterystyczne "górki i doliny". Jeśli piekarnik jest zbyt chłodny, ciasto nie wyrasta i opada, tracąc swój efektowny wygląd. Najlepiej rozpocząć pieczenie w 200°C (góra-dół), a gdy ciasto zacznie się wyraźnie unosić i delikatnie brązowieć, zmniejszyć temperaturę do 180°C. Ten etap pozwala je wysuszyć - po przełożeniu kremem będzie lekkie i chrupiące. Do pieczenia idealnie sprawdza się blacha o wymiarach około 36×24 cm.

Zobacz również:

---

Przepisy

Sałatka, którą warto dodać do kebaba. Jest zdrowa i podbija smak mięsa

Martyna Kozieł

---

• Najbardziej wartościowa część mięsa kaczki. Ma dużo żelaza i sporo cennego kolagenu
• Kremowy, aksamitny, obłędnie czekoladowy. Pudding jak marzenie
• Najlepsza babka drożdżowa. Będzie smakować jak za dawnych lat

Brzoskwinie z puszki świetnie komponują się z kremem waniliowym, ale babcia ich nie dodawała. Owoce zawierają dużo soku, który może rozrzedzić masę i sprawić, że spód ciasta będzie wilgotny. Dlatego po wyjęciu brzoskwiń z zalewy zawsze poświęcam dłuższą chwilę na ich dokładne osuszenie.

Najlepiej przełożyć brzoskwinie na sitko i pozostawić na kilka minut, aby nadmiar syropu swobodnie spłynął. Następnie osuszam je dokładnie ręcznikiem papierowym, z obu stron, robię to kilkakrotnie. To ważny etap, bo nawet cienka warstwa wilgoci może wpłynąć na konsystencję kremu i rozmoczyć ciasto. Dopiero wtedy kroję owoce na cienkie plasterki. Im są cieńsze, tym lepiej układają się na kremie i nie obciążają ciasta.

Ten przepis ma dla mnie wyjątkową wartość, ponieważ pochodzi z zeszytu mojej babci, Irki. Babcia piekła karpatkę zawsze wtedy, gdy w domu działo się coś ważnego: święta, imieniny, pierwsze komunie, a czasem po prostu niedziela, która zasługiwała na coś słodkiego. Ja robię karpatkę z brzoskwiniami i wciąż znika ze stołu w ekspresowym tempie.

Składniki na ciasto:

• 1 szklanka wody,
• 1 szklanka mąki pszennej (wielkość popularnych szklanek po nutelli, czyli 200-250 ml),
• ½ kostki margaryny,
• szczypta soli,
• 4 jajka,
• 1 łyżeczka proszku do pieczenia.

Składniki na masę:

• 2 budynie waniliowe (najlepiej niemieckie, ponieważ mają lepsza konsystencję),
• ½ litra mleka,
• ½ kostki masła,
• ½ szklanki cukru pudru,
• cukier waniliowy,
• puszka brzoskwiń w syropie.

Przygotowanie ciasta:

1. Wodę z margaryną doprowadź do wrzenia i na gotującą wodę wsyp mąkę, energicznie mieszając, aż masa stanie się gładka i szklista.
2. Po przestudzeniu dodaj sól, jajka oraz proszek do pieczenia, miksując do uzyskania jednolitej konsystencji.
3. Ciasto podziel na dwie części. Pierwszą rozsmarowuj na blasze natłuszczonej margaryną i posypanej mąką.
4. Piecz w 200°C, obserwując moment wyrastania cista. Gdy powierzchnia zacznie się rumienić, temperaturę zmniejsz do 180°C, aby ciasto dobrze się wysuszyło. Czas to około 25-30 minut. Drugą część piecze się identycznie.

Przygotowanie kremu:

1. Z mleka i budyniu ugotuj gęstą masę, a potem zostaw ją do całkowitego wystudzenia.
2. W osobnej misie utrzyj masło z cukrem pudrem i cukrem waniliowym, aż powstanie jasna, puszysta baza.
3. Do masy stopniowo dodawaj po łyżce zimnego budyniu, miksując do uzyskania gładkiego kremu.

Na pierwszej części ciasta rozprowadź równą warstwę kremu, najlepiej szpatułką, aby masa dotarła do wszystkich krawędzi. Na wierzchu ułóż plasterki dobrze osuszonych brzoskwiń, lekko je dociskając, aby zatopiły się w kremie, ale nie przebiły do spodu. Całość przykryj drugą częścią ciasta parzonego. Rób to ostrożnie, trzymając ciasto za brzegi, ponieważ jest delikatne i kruche.

Gotową karpatkę z brzoskwiniami wstaw do lodówki na kilka godzin - chłód sprawi, że krem stężeje, a warstwy idealnie się połączą. Przed podaniem wystarczy oprószyć deser cukrem pudrem, który pięknie podkreśli pofalowaną powierzchnię.

Źródła: terazgotuje.pl