Wszyscy robią dżem z truskawek, a zapominają super owocu. Ma mnóstwo witaminy C i poprawia trawienie

Agrest (Ribes uva-crispa L.) przez lata pozostawał w cieniu truskawek, malin i borówek, choć pod względem składu wcale im nie ustępuje. W 100 g świeżych owoców znajduje się około 44 kcal, ponad 4 g błonnika oraz 27,7 mg witaminy C, która wspiera produkcję kolagenu oraz układ odpornościowy i zwiększa przyswajanie żelaza z produktów roślinnych. Może zatem być dobrym dodatkiem w diecie wegetariańskiej oraz osób jedzących mało mięsa. Zawiera też niewielkie ilości witamin z grupy B, witaminy A i witaminy E, tiaminy, ryboflawiny, niacyny i kwasu foliowego.

Za jego orzeźwiający, lekko cierpki smak odpowiadają natomiast naturalne kwasy organiczne, głównie kwas jabłkowy i cytrynowy.

Najcenniejsze składniki agrestu znajdują się w skórce, miąższu i drobnych pestkach. Zespół z Plant Science Laboratory, Uniwersytetu Cranfield opisał w 2016 roku skład 20 odmian agrestu. Badacze wykazali obecność polifenoli w skórce i miąższu, głównie glikozydów flawonoli, antocyjanów i flawan-3-oli, a w pestkach opisali znaczne ilości pochodnych kwasów hydroksycynamonowych. To związki, które pomagają chronić komórki przed stresem oksydacyjnym związanym z nadmiarem wolnych rodników.

Szczególnie interesujący jest czerwony i purpurowy agrest. Swoją intensywną barwę zawdzięcza antocyjanom - tym samym naturalnym barwnikom, które występują w jagodach, borówkach czy czarnych porzeczkach. Badania pokazują, że czerwone odmiany agrestu zawierają więcej związków fenolowych, rutyny, kwercetyny oraz antocyjanów i wykazują silniejszą aktywność antyoksydacyjną niż odmiany zielone. Warto więc jeść agrest w całości, razem ze skórką i drobnymi pestkami.

Agrest wspiera również trawienie dzięki błonnikowi, w tym pektynom. Ta rozpuszczalna frakcja wiąże wodę, pomaga utrzymać regularne wypróżnienia i karmi korzystne bakterie jelitowe. Badanie z 2025 roku, przeprowadzone m.in. przez Uniwersytet Setsunan potwierdziło, że jego odpowiednia ilość w diecie sprzyja rozwojowi bakterii produkujących krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, ważnych dla prawidłowego funkcjonowania jelit.

Na tym lista zalet się nie kończy. Agrest dostarcza także potasu wspierającego prawidłowe ciśnienie krwi, a także manganu i miedzi, które uczestniczą w pracy enzymów chroniących komórki przed uszkodzeniami oksydacyjnymi. Dzięki temu, że składa się w ponad 85 proc. z wody i ma niewiele kalorii, może być wartościowym elementem diety osób dbających o masę ciała oraz kontrolujących poziom cukru we krwi, ponieważ jego IG wynosi 15.

Wielu osobom agrest pachnie latem, wakacjami u dziadków i półkami pełnymi domowych przetworów. Kiedyś był stałym mieszkańcem polskich ogrodów, a gospodynie zamieniały go w kompoty, kisiele, galaretki, konfitury i dżemy. Ma to bardzo praktyczne uzasadnienie. Agrest zawiera pektyny - rodzaj rozpuszczalnego błonnika, który podczas gotowania pomaga owocom uzyskać gęstą, aksamitną konsystencję. Z tego powodu domowy dżem z agrestu często nie wymaga dużej ilości zagęszczaczy.

Najlepszy czas na zbiór agrestu przypada zwykle na przełom czerwca i lipca. Twarde, zielone owoce o wyraźnie kwaśnym smaku świetnie nadają się do przetworów, kompotów i domowych sosów. Bardziej dojrzałe, żółte lub czerwone odmiany są słodsze, więc warto je jeść na surowo, dodawać do jogurtu, owsianki, koktajli, deserów czy letnich ciast.

W Wielkiej Brytanii od setek lat z agrestu przygotowuje się popularny deser gooseberry fool - połączenie duszonego agrestu ze śmietankowym kremem. Z kolei w bardziej wytrawnej odsłonie agrest dobrze komponuje się z pieczonym drobiem, pasztetem, twarogiem i serami dojrzewającymi. Wystarczy poddusić owoce z niewielką ilością wody, dodać odrobinę octu jabłkowego, miodu i szczyptę soli, aby powstał aromatyczny sos przypominający owocowy chutney.

Zobacz również:

---

Porady

Ile truskawek dziennie to za dużo? Dietetyczka obala letnie mity i wskazuje najzdrowsze owoce

Anna Hutek-Brzezinka

Agrest lubi również towarzystwo innych letnich smaków. Doskonale łączy się z cytryną, wanilią, miętą, rabarbarem, jabłkami czy czerwonymi porzeczkami.

Warto też zrobić zapasy na chłodniejsze miesiące. Agrest bardzo dobrze znosi mrożenie - wystarczy umyć owoce, dokładnie je osuszyć, usunąć szypułki i najpierw zamrozić pojedynczo na tacce, a dopiero później przesypać do pojemnika lub woreczka. Dzięki temu owoce nie sklejają się i można sięgać po dokładnie taką porcję, jakiej potrzebujemy. Niska temperatura pozwala zachować znaczną część witamin i związków bioaktywnych.

Dżem agrestowy z dodatkiem cytryny łączy słodycz z charakterystyczną, lekko cierpką nutą. To jeden z najprostszych sposobów, by zatrzymać smak lata w słoiku.

Składniki:

• 1 kg agrestu, najlepiej dojrzałego, ale jeszcze jędrnego;
• 400-500 g cukru żelującego;
• sok z 1 cytryny;
• skórka otarta z 1 cytryny;
• 3-4 łyżki wody.

Przygotowanie:

1. Agrest opłucz pod chłodną bieżącą wodą, najlepiej na sitku. Odsącz, rozłóż na czystej ściereczce lub ręczniku papierowym i osusz. Następnie usuń ogonki oraz suche końcówki.
2. Przełóż agrest do garnka. Wybierz garnek z grubym dnem, ponieważ owoce z cukrem łatwo przywierają podczas gotowania. Wsyp agrest, dodaj 3-4 łyżki wody i ustaw niewielki ogień.
3. Gotuj przez kilka minut, często mieszając. Gdy owoce zmiękną i zaczną pękać, lekko je rozgnieć. Możesz użyć tłuczka do ziemniaków, jeśli chcesz uzyskać bardziej jednolitą masę, albo zostawić część owoców w całości.
4. Wsyp cukier, dodaj sok z cytryny oraz otartą skórkę. Wymieszaj dokładnie, aby cukier równomiernie połączył się z owocami.
5. Zmniejsz ogień i gotuj dżem przez około 30-40 minut. Mieszaj regularnie, szczególnie pod koniec, gdy masa robi się gęstsza. Jeśli na powierzchni pojawi się piana, zdejmij ją łyżką. Dżem będzie klarowniejszy po przełożeniu do słoików.
6. Na zimny talerzyk nałóż odrobinę gorącego dżemu i odczekaj chwilę. Jeśli kropla lekko tężeje i nie rozpływa się od razu po przechyleniu talerzyka, dżem jest gotowy. Jeśli nadal jest zbyt rzadki, gotuj go jeszcze kilka minut.
7. Słoiki i nakrętki dokładnie umyj, a następnie wyparz wrzątkiem lub wstaw na kilkanaście minut do piekarnika nagrzanego do około 100°C. Powinny być suche i gorące w chwili napełniania. To zmniejsza ryzyko zepsucia przetworów.
8. Gorący dżem nakładaj do słoików, zostawiając około 1 cm wolnej przestrzeni od brzegu. Wytrzyj ranty czystą ściereczką, mocno zakręć i odstaw słoiki do góry dnem na kilkanaście minut.

Gotowy dżem przechowuj w chłodnym, ciemnym miejscu, a po otwarciu trzymaj w lodówce. Najlepiej smakuje z chałką, twarogiem, naleśnikami albo jako kwaśny przełamujący dodatek do serów. Dżem z agrestu i cytryny nadal jest słodkim przetworem. Najlepiej jeść go w małej porcji jako dodatek do posiłku. Łyżeczka do jogurtu naturalnego albo twarogu da więcej przyjemności i lepszy bilans niż kilka kromek z samą konfiturą.

Źródła: terazgotuje.pl, Current Nutrition Reports, Food Chemistry