Spis treści:
- W XVII wieku jarmużem barwiono ciasta
- Czy jarmuż jest zdrowy?
- Zastosowanie jarmużu w kuchni
Jeszcze kilkanaście lat temu jarmuż był traktowany po macoszemu - jako dodatek do obiadu, a najczęściej dekoracja. Dziś często trafia na patelnie i do blenderów, bo polecają go lekarze i dietetycy. Twierdzą, że to jedno z najzdrowszych warzyw, jakie możemy jeść. Jarmuż należy do rodziny kapustnych i ma charakterystyczne, zielone, mocno postrzępione liście. Kryje się w nich wszystko, czego potrzebuje organizm - od błonnika, przez witaminy i minerały, aż po substancje wspierające serce.
W XVII wieku jarmużem barwiono ciasta
Historia jarmużu jest dłuższa, niż mogłoby się wydawać. To warzywo jadano już w starożytnej Grecji i Rzymie, gdzie ceniono je za odporność na chłód i długotrwałe przechowywanie. Na tereny dzisiejszej Polski trafiło u schyłku średniowiecza, ale prawdziwą popularność zyskało w XVII wieku. Jarmuż pojawił się wówczas w dworskich i mieszczańskich kuchniach.
Nie był już tylko dodatkiem do dań, ale także używano go jako naturalnego barwnika. Jego intensywnie zielony kolor wykorzystywano do barwienia ciast, wypieków i różnego rodzaju mas, co nadawało deserom wyjątkowego wyglądu. Był również od lat ceniony za walory odżywcze.
Jarmuż używano także w XX wieku w Japonii, z czym wiąże się niezwykle ciekawa historia. W czasie II wojny światowej, gdy ludność zmagała się z dużym głodem, japoński lekarz wojskowy Niro Endo urozmaicał ubogą dietę rodziny sokami własnej produkcji. Były to napoje z zielonych liści rzodkwi, batatów, bakłażanów i właśnie liści jarmużu. Gdy stwierdził, że podawany sok korzystnie wpływa na zdrowie bliskich, rozpoczął badania naukowe i dowiódł, że to jarmuż jest jego najzdrowszym elementem. Lekarz poświęcił dalsze lata kariery na studiowanie prozdrowotnego wpływu warzywa, dodatkowo w ten sposób narodził się popularny dziś w Azji napój - aojiru.
Choć jarmuż później powoli tracił na znaczeniu i został wyparty przez inne warzywa, obecnie przeżywa swój renesans i ponownie znajduje szerokie zastosowanie w kuchni.
Zobacz również:
Czy jarmuż jest zdrowy?
Jarmuż to jedno z najzdrowszych warzyw na świecie. Zawiera więcej żelaza niż kurczak, cielęcina czy wieprzowina, co czyni go doskonałą alternatywą dla osób na diecie wegetariańskiej czy wegańskiej. Żelazo z roślin jest wprawdzie gorzej przyswajalne niż to z produktów zwierzęcych, ale wystarczy łączyć jarmuż z produktami bogatymi w witaminę C (np. papryką lub cytrusami), aby zwiększyć jego biodostępność. To sprawia, że jarmuż może być świetnym wsparciem dla osób cierpiących na anemię.
Nie tylko żelazo czyni go zdrowym. To także źródło witamin A, C i K, które dbają o silną odporność, dobry wzrok i mocne kości. Wysoka zawartość antyoksydantów pomaga neutralizować wolne rodniki, dzięki czemu warzywo ma działanie przeciwstarzeniowe i wykazuje potencjał antynowotworowy. Zawarte w nim związki siarki wspierają pracę wątroby i procesy detoksykacji organizmu.
Nie można też zapomnieć o sercu - jarmuż działa przeciwzapalnie, obniża zbyt wysoki poziom złego cholesterolu LDL i wspiera prawidłowe ciśnienie krwi (dostarcza potasu). Dzięki temu działa jak plaster ochronny dla układu krążenia. Regularne jedzenie tego warzywa zmniejsza ryzyko chorób serca, miażdżycy czy udarów.
Warto również wspomnieć o wysokim stężeniu błonnika - składnik usprawnia trawienie, daje uczucie sytości i pomaga w utrzymaniu zdrowej masy ciała. Tym bardziej że w 100 gramach zawiera zaledwie 40 kcal. Jarmuż to nie tylko modny składnik kuchni fit, ale naturalne i realne wsparcie dla zdrowia.
Zobacz również:
Po jarmuż nie powinny jednak sięgać osoby z chorą tarczycą. Zawiera on goitrogeny, które mogą wpływać na metabolizm jodu i obniżać jego stężenie w organizmie albo przyczyniać się do przerostu gruczołu. Nie jest też zalecany chorym na kamicę nerkową, ze względu na dużą porcję niekorzystnych dla nich szczawianów.
Zastosowanie jarmużu w kuchni
Jarmuż w kuchni można wykorzystać na naprawdę wiele sposobów. Surowy sprawdza się wyśmienicie jako składnik sałatek. Szczególnie dobrze smakuje, jeśli wcześniej potraktujemy go oliwą i lekko je pomasujemy, żeby zmiękły i nabrały więcej smaku. W takim wydaniu świetnie komponują się z orzechami, parmezanem, serem feta albo cytrusami. Ze świeżego jarmużu można też przygotować zielone koktajle i smoothie - w połączeniu z bananem, jabłkiem, ananasem czy brzoskwinią tworzą zdrowy i orzeźwiający napój.
Goryczkę z jarmużu zneutralizujesz stosując paten szefów kuchni. Wystarczy polać liście oliwą lub sokiem z cytryny, a następnie dokładne je "masować".
Zielone warzywo można też poddać obróbce cieplnej. Podsmażony na oliwe z czosnkiem jest pysznym dodatkiem do makaronów i dań obiadowych. Duszony z pomidorami i cebulą staje się sycącym farszem do naleśników i tart. Jesienią i zimą warto go dodać rozgrzewających gulaszy, zapiekanek czy potrawek. Dzięki swojej strukturze nie rozpada się tak łatwo i zachowuje wartości odżywcze.
Bardzo popularne są również chipsy z jarmużu, będące zamiennikiem wysokoprzetworzonych przekąsek. Wystarczy liście skropić oliwą, posypać solą lub przyprawami i upiec w piekarniku, aby otrzymać zdrowy, chrupiący smakołyk. Warzywo to baza do zup i soków. Sok z jarmużu to nie tylko zdrowy napój, ale także wspaniały barwnik do wypieków lub kremów, dzięki któremu nabiorą zielonej barwy.
Źródło: terazgotuje.pl, czytelniamedyczna.pl